ए भाइ…. चिया चुरोट ल्याइज त…..

नमस्कार है साsssब्, साsssबनीहरु…. 🙏🏼🙏🏼
खासै लेख्न आउने मान्छे त  होईन आफु, तर १२थरिले ट्वीट गरेर हैरान पारो। ‘कृपया केहि त लेखिदिनुस, हाम्रा स्तम्भकार जति जम्मै आ-आफ्ना स्तम्भ सुम्सुम्याउँदै ठिक्क भए, लेख्ने कुराको खडेरी पर्यो। प्लिज लेखिदिनुस न, बिद्यानास, तपाइँको परिचय गोप्य राखिनेछ’, आदि इत्यादि भनेर धर्नै बसे जस्तो गरे। लौ त नि, भनेर यसो आँटेको हो। ह्रस्व- दीर्घ माग्ने बुढाको दाँतजस्ता छन्, मनलाग्दी उछिट्टिएका। आशय बुझे भैगो नि, थोडी एसइइको परिक्षामा जस्तो अब्बल ग्रेड ल्याउन छ र ! अलिअलि त यी सम्पादक लठुवाले मिलाउलान् नि  भनेर छाड्देको छु ।

अब आफ्नो पुराण मात्र फलाक्न छाडेर अरुको कुरो काटुम है त ।  कुरो के भने नि……….. !!! हुन त कुरो स्वस्थानीमा जस्तो उपनयतु मंगलम बाटै सुरु गर्नहुन्थ्यो, तर यसको जरो त्यति छिमलिसाध्धे छैन। तपाईहरु सबैलाई था भएकै कुरो हो नि, ट्वीटरमा हुने बाझाबाझ र दोहोरीको न जगै अनुमान लाउन सकिन्छ, न गजुरै देखिन्छ। खैर… सिधै ‘कुमार जी आज्ञा गर्नुहुन्छ’ बाट सुरु गर्ने हो भने प्रसंग चाहि हेविवेट सम्पादक-कम-ट्वीटेहरुका हानाहानको हो है।

ठुलाठुला सेता हाउस भएको एउटा मिडिया छ, जुन मेडियाहाउसको नाम हो ‘हान्तिपुर’ । ‘अरे यस्तो नाम त कतै पनि सुनिया छैन, बरु कान्तिपुर होला, यो लेखकले विड तानेर आयो कि क्या हो’  भन्नुहोला । अब हेर्नेस जुन मेडियाका  कर्मचारी, रिपोर्टर, सुपर रिपोर्टर, डुपर रिपोर्टर,  उपर रिपोर्टर, कसैका मुहारमा पनि ‘कान्ति’ हुन्न तेस्तालाई के खान कान्तिपुर भनिराख्नु ? जहाँका सबै सदस्य जैले हानाहानको मुडमा हुन्छन, त्यो मेडियाहाउसलाई हान्तिपुर नभनेर के भन्नु त ?

‘ताक परे तिवारी, नत्र गोतमे’ यसको ट्यागलाईन भन्दा पनि फरक नपर्ला । पानसमा बत्ति बालेर पारस सरकारबाट उद्घाटन गरायो, बहुदलबादी दललाई हान्यो। राजा निम्छरो हुँदै आए, बहुदलबादीसँग मिलेर राजालाई नै ‘फ्लाइङ् किक’ हान्यो । प्रचण्ड उदाए, उसको साईड हिरो बनेर कांग्रेसलाई छिर्के लायो। जसै जसै हतियार क्यान्टोनमेन्टमा थन्किए, माओवादीका नंग्रा झरे, तेसपछि  भुक्का कामरेडहरुलाई भकुर्यो । यो अनन्त शृंखला चलिरहेको छ। हान्तिपुरको हान्ने इतिहास संक्षिप्तमा यतिनै। अहिले यतिखेर घरभित्रकै बात मारम।

गुल्मेली बाहुन परिवार छुट्टिएर गए पनि माडे साउले व्यापार ठिकठिकै गरिरहेकै थिए। राजनैतिक दलसँगको कुम जोडाई, कहिले कुनै चिजको लफडा, कहिले कुनैको, एफ.एम, टिभी, पत्रिका, यता र उता गर्दागर्दा बडे साउ हत्तु भएका थिए। कताकता मात्रै व्यापार हेर्नु ? तब घरको टाँठोबाठो केटो व्यापार सम्हाल्न आयो।

‘हैट, अब यसरि हुन्न बा, नयाँ जमानामा नयाँ तरिका अपनाउन पर्छ’ भनेर केहि वर्षदेखि हेरफेरको मेलो सुरु गर्यो। ‘इन्डियन मिडियाले समाचार बेचेरै त्यत्रो खाईसके, हाम्ले पनि त नेपालीको दिमाग भुट्न परो नि’ भनेर उतैबाट मार्केटिङ -बिशेषज्ञ टोलि झिकायो।

महाबौद्धको २०० रुपैंयाको गन्जीमा, ठमेलमा छापिने रु २५ गोटाको ‘नाईकी’ स्टिकर चप्काएर दरबारमार्गको शो-रुममा २५०० मा बेच्ने टेकनिकजस्तै, कवाडी इस्यु उठाएर बिकाउ समाचार ‘म्यानुफ्याक्चर’ गर्न सिकाउनु उक्त टोलिको काम थियो। यसै बिचमा, यता समाचार ‘बनाउन’ खटि आएका टोलि अलि पुराना भए। भन्या नि राम्रोसंग टेर्न छोडे, कहिले एउटा कम्पनि चहार्छन, कहिले अर्को कम्पनि चहार्छन, ‘वल्ला घरका नरे पल्ला घर सरे’ भन्या झैं।

यस्तो भए’ पार चल्दैन, अब एउटा चम्बु केटो ल्याउन पर्यो, अंग्रेजी फिलिलि भाको, जर्ज बुशकै गाममा बसेर पढेको, भनेर झिल्के केटो ल्याईयो। महिनाको कमाई १० लाख अरे! सम्झंदै भनन्न रिंगटा चल्ने। ए बाबा ठाकुरे ….

(यहाँ उपरान्त त्यो केटाको बारेको फेहरिस्त साम्दे शेर्पाको प्रहसनमा जस्तै क्यासेटको साईड ‘ए’ र ‘बि’ मा रेकर्ड गरिएको छ। इच्छा अनुसार पल्टाई पल्टाई सुन्नु होला)

साईड ‘ए’:

आउने बित्तिकै काफ्ले केटोले पारा ल्याउन थाल्यो। ‘ओप्पा ग्यांगनाम स्टाइल’ मा समाचार जान थाल्यो। कुनैबेला त धडाधड ‘बजफिजीकरण’ नै भएको हो कि भन्ने पनि लाग्थ्यो। अन्त्याँड एकदिन, केटोले भन्दियो- ‘एडिटर इन्टर्न’ मा मान्छे लिन्छौं, आओ। तर पहिलेको जस्तो सम्पादकलाई चिया-चुरोट टक्र्याउन पर्दैन। बकाईदा तालसंग छक्का-पन्जा देखि चक्का-जामसम्मको कुरो लेख्न पाउँछौ। अनि त्यसपछिको इतिवृतान्त सबैमा अवगत नै छ।

टाईमलाईन चलायमान भयो। सबलाई रिस उठ्यो। आफ्नो पालामा ‘इन्टर्न’हरुलाई राम्रै व्यबहार गरेकालाई सह्य भएन। ‘अनलाईक इन द पास्ट’ भनिदिए पछि त यसअघिका जम्मै उस्तै थिए भन्ने पर्यो। मालिकको आदेश सर्वोपरी गरि समाचार लेखेकै हो, नयाँ आउनेलाई पनि छोई-छिटो नगरी पार लगाएकै हो, बेक्कारमा एउटै घानमा हाल्ने? नेपालि पत्रकारितामा खुट्टो हाल्न नपाई ‘मपाई’ सुरु गर्ने? नयाँ जोगी भएर आएँ भन्दैमा खरानी सत्यानाश पार्ने? त्यस्सिमा डाँकु। राजाले शिवरात्रीमा बोलाए भन्दैमा बिहारबाट पशुपति आएर ‘मैं हुँ असली खडेश्वर बाबा’ भन्दै लिङ्ग ठड्याउने? यता, सोझालाई लाटो रिस उठ्यो। उता, बाङ्गालाई बाङ्गो रिस उठ्यो।

अब के ?

साईड ‘बि’

मिडिया हाउसमा कति शोषण भन्ने कुरो जगजाहेर नै छ। कुन सिनियर रिपोर्टरको कति रवाफ छ भनेर थाहा पाउन न्यूजरुम छिर्ने पर्दैन। गेट बाहिरको चिया पसलेले समेत जम्मै नालीबेली लगाईदिन्छ। झिल्के सम्पादकले उल्लेख गरेको चिया-चुरोट त सामान्य हो।

एकदिन (केहि वर्षअघि असार-साउन तिरको ) प्रसंग भन्छु है त । एउटा ‘बिट’ हेर्ने सिनियर जर्साब  (जसरि आर्मीमा तल्लो तहका सिपाहीलाई ठुलाले हेप्छन, पत्रकारितामा पनि उस्तै उस्तै झल्को पाईने भएकोले जर्साब प्रयोग गरेको, वास्तविक जर्नेलसंग यहाँ कुनै साईनो लाग्दैन) पत्रकारलाई टेन्सन भएछ। किन भयो, कसरि भयो, इन्टर्न बिचरोलाई मेसो भएन। न्युजरुम दुई फन्का लगाए, कम्प्युटरको किर्बोर्ड ड्याङ्ग ड्याङ्ग हाने, एकछिनमा कम्प्युटर ठाँडो गतिलो भएन भन्दै ‘आईटि’को मान्छेलाई खबर गरे (इन्टर्नलाई गर्न लगाए)। अनि  ‘ल भाइ, मिठो सुर्ती बना’ भन्ने हुकुम बस्के । चुनाको लाम्चो प्लास्टिक निचोरियो, सुर्ती मोलियो। यहाँसम्म केहि भएन, यार दोस्तीमा चल्छ यति। सिनियर सरले सुर्ती मुखमा हाल्नुभो। हाल्नेबित्तिकै अत्तालिंदै ओठबाट हातले निकालेर सुर्तीको लुँडो इन्टर्न भाइको हातमा पर्नेगरि फाल्दिनुभयो। ‘मुला, चुना कति हाल्नपर्छ, जान्दैनस? जा भाग, तँ मुलाले पत्रकारिता गरेर खान्नस।

‘चिया चुरोट मगाउने, जाँड पार्टीमा गएको बेला बाईकमा घर छोडिदिने, सुर्ती मोलेर टक्र्याउने, आदि इत्यादि (केटा) इन्टर्नको ‘बेसिक’ जब डिस्क्रिप्सनमै राख्दे हुन्छ।

अब (केटि) इन्टर्नको अर्को फेहरिस्त छ। पर्सनल फोन नम्बर सुरुमै टक्र्याउन पर्ने (नत्र अबिश्वास गरेको हुने)। ‘स्टोरी’ को सिलसिलामा न्युजरुममा भन्दा बाहिरको रेस्टुरेन्टमा समय ज्यादा बिताउनु पर्ने (नत्र स्टोरीमा ‘सिरियसनेस’ नदेखाएको हुने)। बेलुका ९-१० बजेपछि पनि ‘गुड नाईट, हाउ आर यु फ़िलिङ्ग, तिम्रो फेवरेट लभसङ कुन हो, आदि इत्यादिको रिप्लाई गर्नुपर्ने (नत्र सिनियरलाई डिसरेस्पेक्ट गरेको हुने)। ‘फलानो एनजियो/संस्थाको डिनर प्रोग्राम छ फलानो ठाउँमा (नगरकोट/धुलिखेल/यस्तै यस्तै रोमान्टिक डेस्टिनेसन), स्पेसल पास अफर भएको छ, जाने हो?’ भन्दा उत्तर ‘यस सर, माई प्लेजर’ हुनुपर्ने (नत्र उसको इन्टर्नशिप सकेर त्यहि संस्थामा जागिर खाने सपना ठाउँका ठाउँ शिबखुलित् हुने)। यस्ता लिस्ट लामो हुन्छ। सबलाई थाहा छ । बस, कसैले मुख फोरेर अगाडी उत्रीदैन।

यस्तो राम्रो अच्छा अवसरहरु मिलिहरेको बेलामा त्यो नयाँ ठिटो आएर यस्सै हिरो हुन खोज्छ बा ! यहाँको सिस्टम इन्जोय गर्नुछैन, बुझ्नु न सुध्नु, टुँडिखेलमा कुद्नु !

माथि उल्लेखित प्रसंगहरु सबै वास्तविक जीवनसंग मेल खाने घटनाहरु मात्रै हुन्, पढेर कसैलाई ‘आफ्नो बेला’ सम्झिएर ज्यानमा काँडा उम्रिए, हामी जिम्मेवार हुने छैनौं।

बाह्र सत्ताईस अभियन्ताहरू

केही समय यता सामाजिक सञ्जालको पक्ष विपक्षमा पत्रिकामा विभिन्न थरीका विद्वान एवम् स्वनामधन्य अभियन्ताहरूले आ-आफ्ना तर्कहरू राखिरहनु भएको कुरा त हजुरहरू सबैले देखिराख्नु भएको छ र आँखा टट्याइराख्नुभएकै छ । अहिलेको तात्तातो बहसको विषय पनि यही हो – सामाजिक सञ्जाल साच्चिकैको सामाजिक हो वा असामाजिक सञ्जाल हो। अब यसको चर्चा यत्र..तत्र.. सर्वत्र.. भइरहँदा हामी अछुतो हुने कुरै रहेन ।थरीथरीकामा पनि हामी त झन् १२थरी !

सामाजिक सञ्जाल आफ्नो कुरो निस्फिक्री राख्न मिल्ने ठाउँ मात्रै नभएर केही का लागि अभियान नै सञ्चालन गर्न सक्ने एउटा डबली प्रमाणित भैसकेको छ! ओल्बाको गुलामी र सरकारको स्तूतीगान गर्ने ‘हनुमन्ते अभियन्ता’, शेर बादुर र काँग्रेसका मसिहा झैँ व्योहोरा देखाउने ‘कटप्पे अभियन्ता’, मधेस बाहेक अन्य विषय नदेख्ने ‘काल्झण्डे अभियन्ता’ लगायतका सयौंथरिका अभियन्ता र हजारौँ थरीका अभियानहरू नभएका भने पक्कै होइनन् । तर यिनको सधैँको ल्याङ्ल्याङ्लाई बाल दिँदै आज हामी अलि भिन्न प्रकृतिका वरिष्ठ ट्विटे/ट्विटी अभियन्ताहरूको बारेमा चर्चा गर्नेछौँ ! लौ हजुर… अब फुलपाती लिनुस् र प्रत्येक ‘थरी’ को अन्त्यमा ‘अर्पणम् …..’ भन्दै त्यो यतै चढाउनुहोस् ।

Continue Reading “बाह्र सत्ताईस अभियन्ताहरू”

नेपालमा #MeToo: सुझ्नु न बुझ्नु, तुलिगाँडा पुज्नु

(बाँया बाट क्रमश: मिटू, मिथ्री र मिफोर)

पहिला चैं लामो समय हातमा दही जमाएर बसेकोमा हामी क्षमाप्रार्थी छौं।

नमस्कार छ है इष्टमित्रहरु ! सन्चै नाम्रै हुनुला के रे। सन्चो छैन भने चैं यसरी इन्टरनेट खोलेर ताइँ न तुइँका दुईपैसे लेख पढेर नबस्नुहोला। डाक्टरलाई देखाएर ओखति खाएर सुत्नुहोला। अँ, डाक्टर देखाम्दा दाँत, गाला वा आँखा चेक गर्दा हात काम्छ भनेर हात चैं तपैंको छातीमा अड्याएर जाँच गर्ने डाक्टरसँग सतर्क हुनुहोला 😛 वा पेट जाँच्दा छातिसम्म उदाङ्गो बाउन लाएर पेन्टको जीपरतिर कुहिनो घोट्ने डाक्टर्नीहरुसँग पनि सतर्क रहनुस्। कथम्‌कदाचित डाक्टर डाक्टर्नीले त्यस्तो गरिहालेमा #मिटु भन्न नभुल्नुहोला। यति सावधानी गराएपछि आउनुस् आजको बिषयवस्तुतिर अगाडि बढौं।

सन् २००६ मा पहिलोपटक प्रयोगमा आएको तर सन् २०१७ बाट एकाएक पश्चिमि बजारमा उग्र भएको #मिटु अभियान भारत हुँदै नेपालसम्म पनि आइपुगेको छ। पश्चिमाहरुले उत्पादन गरेको कुरा प्रयोग गर्न पनि पहिला भारतलाई नै कुर्नुपर्ने हाम्रो बानी मिटु अभियानमा पनि दोहोरियो। नत्र २०१७ को अक्टोबरदेखि सामाजिक सञ्जालमा छरपष्ट देखिएको, पश्चिमा समाचारहरुमा ‘हट टपिक्स’ बनेको, मैं हुँ भन्नेहरुको समेत धोती खुस्काएको मिटु अभियान नेपाल भित्रिन भारतीय अभिनेता, निर्देशक, पत्रकारहरुमाथि दोष लागुन्जेल कुर्नुपर्थेन। कुनै कुनै कुरा त सिधै पश्चिमाबाट कपि गर्दा नि हुने हो के रे। खैर ! लगभग १ बर्ष लगाएर भएपनि अम्रिकाबाट मिटु नेपाल आइपुगो। यसमा खुशी हुने कि दु:खी भन्नेबारे चैं १२ थरी टीम नै दोधारमा छ। खुशी यसमानेमा कि, अब नेपालका मैं हुँ भन्नेहरु पनि सेक्सुअल हर्‍यासमेन्टमा जाकिने भए भनेर। दु:खी यसमानेमा कि, कतै हामी आफै पनि पो परिएला कि भनेर 😀

अब नेपालमा मिटुकाबारे कुरा गरौं।

जो चोर उसकै ठूलो स्वर

नेपाल र भारतजस्तो पुरुषप्रधान संस्कृति भएको समाज, महिलालाई दबाएर राख्नुलाई पुरुषार्थ ठानिने समाजमा सेक्सुअल्ल हर्‍यासमेन्टमा नपरेका महिला कमै होलान्, अथवा यसलाई यसरी पनि भनौं: नेपालमा महिलालाई यौन दासी ठानेर हर्‍यास् नगरेका ‘नामर्द पुरुष’ भेट्न गाह्रै होला। अब कसैले आफूलाई आफैलाई ‘नामर्द’ घोषणा गर्‍यो भने त हामी रामराम भन्ने त होला। बाटो र चोकमा बसेर छोराले युवती जिस्काएको देखेर बाबुले स्याबासी दिने समाज हो हाम्रो। हाम्रो नेपाल संसारकै अजीब देश हो नि फेरि। यहाँ महिलालाई सबैभन्दा बढी हर्‍यास गरेको पुरुष यस्ता अभियानको अग्रपंक्तिमा देखिन्छन्। ट्विटर, फेसबुकजस्ता सामाजिक सञ्जालमै पनि हेर्नुभए हुन्छ, तपैं हामीले नै सुनेका, अनुभव गरेका वा कतिले त भोगेका पनि होलान्: ‘फलानीलाई यसो गरो रे, अफिसकै लिफ्टमा समात्यो रे, नगरकोट लिएर गयो रे, प्रमोशन गर्दिन्छु भनेर बैंकक लिएर गयो रे’ भनेर सुनिएका मान्छेहरु यतिखेर मिटु अभियान अब शुरु हुनुपर्छ, लुकेका कथा बाहिर आउनुपर्छ भन्दै उफ्रेका भेटाउन सकिन्छ। दुई महिनाजति अघि रौतहटमा हो क्यारे, आफैले एसिड छ्यापेर शंका गर्छन् भनेर अस्पतालमा आफै कुरुवा बसेको घट्ना। कतिपय पुरुषहरु ठ्याक्कै यसै गर्छन् यो मिटु अभियानमा पनि।

आफ्नो कथा दराजमा, अर्काको कथा बजारमा

मिटु अभियान बढ्दै जाँदा देखिँदै गइनेछ, सबैभन्दा धेरैजनाबाट हर्‍यास भएकी महिला चैं आफ्ना हर्‍यासमेन्टका कथा दराजभित्र लुकाएर ‘यस्ता घट्ना बाहिर ल्याउनुपर्छ’ भन्दै अरुलाई उकासिरहेका भेटिन्छन्। अँ, बोल्नुपर्छ। अहिले नबोले कहिले बोल्ने? हामी कहिलेसम्म अन्याय सहने? भनेर एकथरी महिलाहरु बुर्कुसी मारिरहन्छन्। तर उनीहरुले आफूले भोगेको हर्‍यासमेन्टको कथा ज्यान गए खोल्दैनन्। यिनीहरुले भन्ने आफ्ना कथा चैं, आज बाटोमा दुईटा केटाले ‘अोहो, कालो जिन्समा त कस्तो राम्री देखिएकी भनेर हर्‍यास् गर्‍यो’ भन्ने टाइपका हुन्छन्। अरुले हर्‍यासमेन्टको घट्नाबारे भन्दा पिडकको नाम नभनेमा यिनीहरु पीडितलाई उकास्न थाल्छन्: त्यस्ता पिडकको नाम नै लेखुम्, ताकि अरु बचुन्। छक्क पड्ता है, यी आफैले आफ्नो कथा भने भने पिडकको नाम मरे भन्दैनन्। सारै जिद्दि गरेमा, म असुरक्षित हुन्छु भन्नेसम्मका बहाना बनाउँछन्।

जो होचो उसकै मुखमा घोचो

माथि नै लेखियो। नेपाली समाजमा यौनको मामलामा महिलालाई नै दोषी देखिइन्छ। कोही युवतीले मलाई फलानोले यसो गरो भनिन् भने गाउँका महिलादेखि पुरुषसम्म एक मुख लागेर ती युवतीकै विरुद्ध लाग्छन्। सबले एक एक कथा नै शुरु गर्छन्। ‘त्यो केटी नै त्यस्तै छे। मैले अस्ति पल्ला गाउँको खड्काको छोरोसँग चौतारामा देखेकी थिएँ।’ ‘ए त्यो केटी? त्यो त अस्ति केटाहरुसँग डिस्को पनि गएकी थिए रे। चुरोट, रक्सी सब खान्छे। केटी नै त्यस्ती नभै केटाले हिम्मत गर्दैनन् के। खै त, हामीलाई कोही समाउन आएका छैनन् त।’ गाउँ होस् या शहर, यस्ता कुरा सामान्य हुन्। कोही महिलाले हिम्मत गरेर आफूमाथि भएको अत्याचारको घट्ना सुनाउँदा भोग्ने नियति यही हो।

अर्कोलाई सकाउने दाऊ

पाठकहरु कतिले बिर्सिनु भयो कि याद छ? कान्तिपुर दैनिकका पत्रकार विकास थापामाथि लागेको यौन शोषणको मुद्दाका बारेमा? अहिले उनीमाथिको आरोप अदालतले गलत ठहराएको छ। उनले यो मुद्दामा सफाई पाएका छन्। तर याद गरौं त, त्योबेलाको कान्तिपुर ग्रुप विकास थापाविरुद्ध कसरी लागेको थियो? सम्पादकदेखि प्रकाशकसम्म, वरिष्ठ रिपोर्टरदेखि पिउनसम्म, सबै विकास थापालाई यौन दुराचारी बनाउन लागिपरेका थिए। उनका र महिला रिपोर्टरका बीचका ईमेल संवाद भन्दै कथा दिनदिनै आउँथे। तर परिणाम के आयो? उनी निर्दोष साबित भए। कान्तिपुरले उनलाई क्षतिपुर्ति तिर्‍यो। तर उनको इज्जतको फलुदा बनाइदियो। विकास थापामाथि दोष लगाउने रिपोर्टर कहाँ पुगिन् त अहिले? कसैलाई चासै छैन।

ताक परे तिवारी नत्र गोतामे

यो नेपाल हो, नेपालमा हुन्छ, के हुन्छ त भन्दा मौका छोप्ने काम हुन्छ। यस्ता अभियानहरु आउँदा हाम्रोजस्तो समाजमा अर्को डरलाग्दो कुरो चैं ‘ताक परे तिवारी नत्र गोतामे’ भन्ने शैली हो। आफ्नो सर परुन्जेल समझदारी र स्वार्थ पुरा भएपछि जबर्जस्ती भन्ने प्रवृत्ति पनि डरलाग्दो प्रवृत्ति हो। मिटु भनेको के हो? कुन अवस्थामा मिटु हुन्छ? कुन अवस्थामा मिटु हुँदैन भन्ने सामान्य जानकारी नराखि रिसइबी साँध्ने जमात पनि भेटिएलान्। यस्तोमा चैं ब्रेकअप भएका जोडी पहिलो नम्बरमा पर्छन् होला।

मिटु- अ जोक

भारतमा मिटु अभियानले बजार पिटेपछि नेपाली टेलिभिजनका केही शोहरुमा मिटुलाई जोक बनाएको त याद गर्नुभयो होला। अनि जोक बनाउनेमा पुरुषमात्र हैन आफूलाई शिक्षित, पढेका, जानेका भन्ने नायिकाहरु पनि अगाडि नै देखिए। चाहे नेपाल आइडलमा रिमा विश्वकर्मामाथिको जोक होस् वा धमलाको हमलामा रेखा थापाको- उनीहरुले मिटु अभियानलाई फगत एउटा जोक हो। अनुहार नपरेका, आफ्नो पेशामा असफल भएका, काम नपाएका, डलर खेती गर्नेहरुको धन्दा हो भन्ने ठान्छन् यस्ताले मिटुलाई। यी दुईटा घटनालाई हेर्ने हो भने नेपालमा या त मिटुको बारेमा ज्ञान भएका सेलिब्रेटी नै छैनन् या त उनीहरु यो मुभमेन्टलाई साँच्चै नै जोक मात्रै ठान्छन्।

सुझी न बुझी, चम्किन्छ *जी

नेपालीका लागि मिटु सुझ्नु न बुझ्नु टुँडिखेलमा कुद्नु भनेजस्तै भइरहेको छ। मिटु अभियान के हो? कस्तो अवस्थामा मिटु हुन्छ भन्नेसम्मको थोप्पो ज्ञान छैन तर मिटु भन्दै उफ्रिने नि छन् एकथरी। यिनीहरुका लागि ट्विटर, भाइबर, म्यासेन्जर वा एसएमएस डिएम गरेर ‘तिमी राम्री लाग्यो’ भन्यो भने पनि मिटु हुन्छ। तर मिटुको गुदीले भन्छ, कसैको इच्छा विपरित, जबर्जस्ति पछि लागेको लाग्यै गर्नु चैं मिटु हो। कसैलाई यौन प्रस्ताव राख्नु मिटु हैन तर एकपटक ‘नाइँ’ भनिसकेपछि पनि लित्ति कसेर लाग्नु चैं मिटु हो। तर यहाँ त प्रेम प्रस्ताव राखेकै आधारमा पनि मिटु लाइदेलान् भन्ने डर छ।

र, अन्त्यमा, मिटु अभियानको नेपाल च्याप्टरमा मिटुको पहिलो शिकार बनेकामा पुर्व मेयर तथा पुर्व प्रदेश मन्त्री स्थापितप्रति हाम्रो सहानुभूति छ 😏

माथि जे जे लेखिएको भएतापनि अम्रिकी वा बलिउडी वा नेपाली, जहाँको अभियान, कथा हेरे पनि मिटुको पिषक हुन चैं ठूलो र नाम चलेकै मान्छे हुनुपर्ने र,छ। त्यसैले १२ थरी परिवार तपैंहरु सबैलाई ठूलो र असल मान्छे बन्न तर मिटुको पिडक हुनेगरिको ठूलो मान्छे नबन्न हार्दिक चेतावनी दिन चाहन्छ।

तीज : १२थरी मन्थन

तिजको लहर आयो बरी लै….

तिजको लहर आयो बरी लै….

हेर्नुस हरेक चाडवाड भन्ने बित्तिकै केहि परिचयात्मक गीत/संगीत र धुन हुन्छन् । जस्तो दशैंमा मालश्रीको धुन, तिहारमा देउसी भैलो, होलीको जोगिरा सरर अनि तिजमा माथि उल्लेखित गीत। हुन त अचेल बर्षभरीमा नेपाली सांगितिक क्षेत्रमा निस्किने गीत भन्दा तीजमा निस्किने गीतको संख्या बेसी हुन्छ, तैपनि करीब ३० बर्ष पैले यादव खरेलले कन्यादान फिलिममा समावेश गरेको यहि गीत नै तीजको “अथेन्टिक” गीत हुन पुगेको छ। भनिन्छ होली मनाएर मैजारो गरिने हिन्दु चाडवाडहरु साउने संक्रान्तिसँग फेरी सुरु हुन्छन्। साउन सुरु भएपछि त के छ र ? तीज पनि सुरु भै त गो !!! Continue Reading “तीज : १२थरी मन्थन”

श्रीमानको थर लिनेलाई ‘दासी’ देख्ने ‘हिप्पोक्रेट’ हरु !

‘बिहेपछि श्रीमानको थर राख्ने महिला ‘दासी’ हुन्।’ आइतबार सामाजिक सन्जाल ट्विटर र फेसबुकमा एउटा यस्तो महानवाणी प्रसारित भयो। यो भनाइमा अनेकन प्रतिक्रिया आए र सबैजसोले ‘लेखक’लाई सकेजति गाली बके। यो बहशका पक्ष विपक्षमा खासै दमदार तर्क आएनन् तर बहश जारी नै रह्यो। हुनत १२ थरीले यो बिषयमा कलम नचलाएको भए पनि हुन्थ्यो तर १२ थरीको उदेश्य नै १२ सत्ताइस कुरा गर्नेहरुका बंगारामा ताक्नु भएकोले चुप लाग्ने कुरै भएन। बहश अलि सेलाएपछि कलम चलेकोमा क्षमा।

देखे/भोगेकै कुरा हो: केही मान्छेहरु सोसल प्लेटफर्ममा मेरा वरिपरी रहेर बहश होस्, बहशको केन्द्रमा म रहुँ भन्ने रोगबाट ग्रसित छन्। सायद अंग्रेजीमा यसलाई ‘नार्सिसिस्ट’ भन्छन् क्यार। यो रोग यति डरलाग्दो हुन्छ कि यसले त्यो नार्सिस्ट व्यक्ति कति पाखण्डी (हिप्पोक्रेट) छ भन्ने पनि छर्लङ्गै देखाइदिन्छ। ‘दासी’ उपमालाई हामी पाखण्डपनको ज्वलन्त उदाहरणका रुपमा लिन सक्छौं। किन? यसबारेमा नै १२ थरीको यो लेख केन्द्रित रहने छ।

Continue Reading “श्रीमानको थर लिनेलाई ‘दासी’ देख्ने ‘हिप्पोक्रेट’ हरु !”

पढाइ लेखाइ के काम, हलो जोत्यो खायो माम् !

१२ सत्ताइस चेतावनी: यो लेख धेरै किताब नपढ्न र किताब पढ्नु रोग हो भन्ने प्रमाणित गर्न लेखिएको हो। तपाइँलाई पढ्नु र किताब मात्र संसार हो भन्ने लाग्छ भने ‘गेट आउट फ्रम हेयर।’ यति भनिसकेपछि पनि कथम् कदाचित यो लेख पुरै पढेर तपाइँले पढ्न छोड्नु भने त्यसको जिम्मेवार हामी हुने छैनौं। Continue Reading “पढाइ लेखाइ के काम, हलो जोत्यो खायो माम् !”

ओल्बाको अंग्रेजी फरर, हनुमानलाई बास्ना हरर

फोटो साभार: नेसनल हेराल्ड

कहिलेकाहीं १२ थरी हरायो भन्ने गुनासो सुन्न पाइन्छ। तर १२ थरी हराएको हुँदैन। त्यो समुद्रको बालुवामा मुन्टो गाडेर बस्ने लामालामा खुट्टा भएको चरो हुन्छ नि, हो त्यस्तै हो १२ थरी। मरेजस्तो लाग्ला तर जिवितै। हामीले पहिल्यै भनेका छौं, १२ थरी व्यवसायिक रुपमा अघि बढ्न खोजेको ब्लग साइट हैन, न त यो क्लिक बटुलेर विज्ञापन खोज्ने समाचार साइट नै हो। यसमा लेख्नेहरु व्यवसायिक लेखक पनि हैनौं र पत्रकार पनि हैनौं। हामी कहिलेकाहीं महिनौंसम्म समाचार नहेरी, देश, समाजलाई बाल दिएर आफ्नै काममा व्यस्त भइरहेका हुन्छौं। त्यस्तोबेला हामीलाई १२ थरी ब्लग पनि छ है हाम्रो याद समेत हुँदैन। अहिले पनि यस्तै भएको हो। लामो समय हामीबाट कुनै सामाग्री नआएकोमा क्षमा माग्दा पनि हुने हो तर हामी क्षमा माग्दैनौं। किनकी हामी ठूला मान्छे हौं, हामी कसैलाई गन्दैनौं, मान्दैनौं। हामी हुट्टिट्याऊँ हौं, हामीले सगर थामेका छौं। अरु सबै ऐेरे गैरे नत्थु खैरे हुन्। यति भनिसकेपछि पनि यहाँभन्दा अगाडि बढेर पढ्नु भयो भने लप यु डियर ! Continue Reading “ओल्बाको अंग्रेजी फरर, हनुमानलाई बास्ना हरर”

म *जी मर्द

अब शिर्षकमा नै तारो राखेर लेखेर शुरु गरेपछि अब लेख कस्तो होला भनेर त सोच्नै पर्दैन होला नि है। लेख नि के भन्नु, आलेख नि के भन्नु, टिप्पणी नि के भन्नु, खासमा यसलाई मेरो आफ्नै मर्दाङ्गीको महिमा गान भनेर भन्दा हुन्छ। हजुरहरुले यस्तो मुजी नि मर्द हुन्छन भन्नुभयो भने मेरालागि हजुर जति नजाति अरु कोही हुन्न। उस्तै परे मैले हजुरलाई उ गर्दिन बेर लाउदिनँ। सबैभन्दा पहिला म कसरी मर्द हुँ भनेर भन्न चाहन्छु।

म बिहान माइक्रो चढेर अफिस जान्छु। माइक्रो चढ्ने बेला त्यो माइक्रोमा युवती, महिला छन् कि छैनन् हेर्छु; छन् भने चढ्छु, छैनन् भने चढ्दिनँ। माइक्रोमा चढेपछि सबैभन्दा पहिला त्यहाँ भएकी पोटिली खोज्छु र उस्को नजिकमा पुग्छु। अनि बाँकी काम माईक्रोले गर्दिहाल्छ। मेरो मर्दाङ्गी उस्को शरीरमा टाँसिने गरी उभिन्छु, हल्लाउने घर्षण गराउने काम त माइक्रोले गर्दिहाल्छ। यसमा मलाई कुनै युवती वा महिलाले आँखा तरे ‘ए भाइ, बाटो हेरेर चलाउन’ भनेर उस्तै परे माइक्रो चालकलाई गाली गर्न पनि भ्याउँछु तर मनमनै भनिरहेको हुन्छु, ‘खाल्डो खाल्डो खोजेर माइक्रो कुदा मुला।’ बेलाबेला यसो झक्काल झुक्कलमा हात कहिले नितम्ब तिर त कहिले छाती तिर लम्काउँछु। बाटोलाई दोष दिदै मेरो मर्दाङ्गीको दुनो सोझ्याउँछु। यस्तो खुबिवान मान्छे भएसी म मर्द भइनँ त?

Continue Reading “म *जी मर्द”

हनुमाने, अनुमाने र जजमाने पत्रकार

पाठकवृन्द, तपाइँहरु हाम्रो नियमित पाठक हनुहुन्छ भने हल्का नाक खुम्च्याइसक्नुभो होला । किनकि थरिथरी पत्रकारबारे हामीले यसअघि नै पनि लेखिसकेका छौं। नपढ्नुभएको भए यी यता छ हजुर लिंक 👉🏼 १२सत्ताइसपत्रकार । “पहिले नै बङगारा झारीसकेका पत्रकारका थोते गिंजामा फेरी किन मुक्का प्रहार त?” भनेर सोध्नुहोला। तर मूल कुरो के हो भने – धाकै सही, पत्रकार भनेका विशेषज्ञ हुन् । तीन त्रिलोक, चौध भुवनका यी ज्ञाता हुन, यिनका बारे जत्ति लेखे नि कमै हुन्छ। अझ भर्खरै सम्पन्न चुनावको बेला सामाजिक सञ्जालमा पत्रकारहरु कट्टु खोलेर नाङ्गै उफ्रिएको देखेपछि यो लेख नलेखिरहन सकिएन। आफ्नो आस्थाको पक्षमा माहोल बनाउन कोही चामल बोकेर निस्किए त कोही कनिका च्यापेर । अब कसको के कति बिक्यो भनेर त हजुरहरुले पनि बिश्लेषण गर्नु भाकै होला। तर पनि एक अर्कालाई सम्मानका साथ खिसिटिउरी गर्न, लठैत भन्न, ख्वामित-सेवक सम्बन्ध पुष्टि गर्न स्वतन्त्र, कटप्पा, हनुमान, रामसेवक, पबनपुत्र जस्ता उपनामहरुको रचना गरियो। यो छिनाझम्टी कस्तो छ भने लँगुरे बाँदर राता बाँदरको झुन्डमा पुग्यो भने राताले सातो खाने, रातो बाँदर एक्लै दुक्लै लँगुरेको बथानमा पुग्यो भने लँगुरेले हियो खस्काउने र दुबैको ग्याङ बराबर भयो भने सामाजिक संजाल कुरुक्षेत्र बन्ने ! यस्ता पत्रकार जसका प्रकार गुलाबका पत्रभन्दा पनि बेसी हुन्छन्, जसका गुणस्तर पनि कारका झै फरारी देखि अल्टोसम्मका हुन्छन, जसको वर्णन गर्न हजार जिब्रो भएका शेषनागलाई पनि हम्मे हुन्छ, यो अकिंचन आज त्यस्ता अलौकिक चौथो अंगका अवयवको बारेमा केही चर्चा गरिँदैछ।

लौ , अब फूलपाति लिनुस्। Continue Reading “हनुमाने, अनुमाने र जजमाने पत्रकार”

बिद्यानास्… यसरी सुन्दर हुनेछ रानीपोखरी

यतिबेला रानीपोखरीको पुनर्निर्माणलाई लिएर ठुलो बहश छेडिएको छ काठमाडौं खाल्डोमा। सिमेन्टको प्रयोग गरेर रानीपोखरीको पुनर्निर्माण गर्नु  मौलिक संस्कृतिमाथि धावाको हो भनि दाबी गरिरहेका छन् केही मान्छेहरु। उता काठमाडौंका मेयर बिद्यासुन्दर शाक्य भने रानीपोखरीलाई आधुनिक पोखरी बनाएर कफी बेच्ने योजना सुनाइरहनुभको छ। यस्तोमा १२ थरीजस्तो जिम्मेवार हावा छेकुवा ब्लग चुपचाप बस्न सुहाउने कुरै भएन। त्यसैले रानीपोखरी पुनर्निर्माण सम्बन्धमा हाम्रो धारणा र योजना के छ भन्नेबारे हामी आज स्पष्ट पार्न चाहान्छौं। अत: आदरणीय पाठकवृन्दलाई कार्यक्रम शुरु गर्नुअघि आआफ्नो स्थानमा सीट बेल्ट वा कम्बर बेल्ट बाँधेर आसनग्रहण गर्नुहुन अनुरोध गर्दछौं। Continue Reading “बिद्यानास्… यसरी सुन्दर हुनेछ रानीपोखरी”