नेपालमा #MeToo: सुझ्नु न बुझ्नु, तुलिगाँडा पुज्नु

पहिला चैं लामो समय हातमा दही जमाएर बसेकोमा हामी क्षमाप्रार्थी छौं।

नमस्कार छ है इष्टमित्रहरु ! सन्चै नाम्रै हुनुला के रे। सन्चो छैन भने चैं यसरी इन्टरनेट खोलेर ताइँ न तुइँका दुईपैसे लेख पढेर नबस्नुहोला। डाक्टरलाई देखाएर ओखति खाएर सुत्नुहोला। अँ, डाक्टर देखाम्दा दाँत, गाला वा आँखा चेक गर्दा हात काम्छ भनेर हात चैं तपैंको छातीमा अड्याएर जाँच गर्ने डाक्टरसँग सतर्क हुनुहोला 😛 वा पेट जाँच्दा छातिसम्म उदाङ्गो बाउन लाएर पेन्टको जीपरतिर कुहिनो घोट्ने डाक्टर्नीहरुसँग पनि सतर्क रहनुस्। कथम्‌कदाचित डाक्टर डाक्टर्नीले त्यस्तो गरिहालेमा #मिटु भन्न नभुल्नुहोला। यति सावधानी गराएपछि आउनुस् आजको बिषयवस्तुतिर अगाडि बढौं।

सन् २००६ मा पहिलोपटक प्रयोगमा आएको तर सन् २०१७ बाट एकाएक पश्चिमि बजारमा उग्र भएको #मिटु अभियान भारत हुँदै नेपालसम्म पनि आइपुगेको छ। पश्चिमाहरुले उत्पादन गरेको कुरा प्रयोग गर्न पनि पहिला भारतलाई नै कुर्नुपर्ने हाम्रो बानी मिटु अभियानमा पनि दोहोरियो। नत्र २०१७ को अक्टोबरदेखि सामाजिक सञ्जालमा छरपष्ट देखिएको, पश्चिमा समाचारहरुमा ‘हट टपिक्स’ बनेको, मैं हुँ भन्नेहरुको समेत धोती खुस्काएको मिटु अभियान नेपाल भित्रिन भारतीय अभिनेता, निर्देशक, पत्रकारहरुमाथि दोष लागुन्जेल कुर्नुपर्थेन। कुनै कुनै कुरा त सिधै पश्चिमाबाट कपि गर्दा नि हुने हो के रे। खैर ! लगभग १ बर्ष लगाएर भएपनि अम्रिकाबाट मिटु नेपाल आइपुगो। यसमा खुशी हुने कि दु:खी भन्नेबारे चैं १२ थरी टीम नै दोधारमा छ। खुशी यसमानेमा कि, अब नेपालका मैं हुँ भन्नेहरु पनि सेक्सुअल हर्‍यासमेन्टमा जाकिने भए भनेर। दु:खी यसमानेमा कि, कतै हामी आफै पनि पो परिएला कि भनेर 😀

अब नेपालमा मिटुकाबारे कुरा गरौं।

Continue Reading “नेपालमा #MeToo: सुझ्नु न बुझ्नु, तुलिगाँडा पुज्नु”

श्रीमानको थर लिनेलाई ‘दासी’ देख्ने ‘हिप्पोक्रेट’ हरु !

‘बिहेपछि श्रीमानको थर राख्ने महिला ‘दासी’ हुन्।’ आइतबार सामाजिक सन्जाल ट्विटर र फेसबुकमा एउटा यस्तो महानवाणी प्रसारित भयो। यो भनाइमा अनेकन प्रतिक्रिया आए र सबैजसोले ‘लेखक’लाई सकेजति गाली बके। यो बहशका पक्ष विपक्षमा खासै दमदार तर्क आएनन् तर बहश जारी नै रह्यो। हुनत १२ थरीले यो बिषयमा कलम नचलाएको भए पनि हुन्थ्यो तर १२ थरीको उदेश्य नै १२ सत्ताइस कुरा गर्नेहरुका बंगारामा ताक्नु भएकोले चुप लाग्ने कुरै भएन। बहश अलि सेलाएपछि कलम चलेकोमा क्षमा।

देखे/भोगेकै कुरा हो: केही मान्छेहरु सोसल प्लेटफर्ममा मेरा वरिपरी रहेर बहश होस्, बहशको केन्द्रमा म रहुँ भन्ने रोगबाट ग्रसित छन्। सायद अंग्रेजीमा यसलाई ‘नार्सिसिस्ट’ भन्छन् क्यार। यो रोग यति डरलाग्दो हुन्छ कि यसले त्यो नार्सिस्ट व्यक्ति कति पाखण्डी (हिप्पोक्रेट) छ भन्ने पनि छर्लङ्गै देखाइदिन्छ। ‘दासी’ उपमालाई हामी पाखण्डपनको ज्वलन्त उदाहरणका रुपमा लिन सक्छौं। किन? यसबारेमा नै १२ थरीको यो लेख केन्द्रित रहने छ।

Continue Reading “श्रीमानको थर लिनेलाई ‘दासी’ देख्ने ‘हिप्पोक्रेट’ हरु !”

ओल्बाको अंग्रेजी फरर, हनुमानलाई बास्ना हरर

फोटो साभार: नेसनल हेराल्ड

कहिलेकाहीं १२ थरी हरायो भन्ने गुनासो सुन्न पाइन्छ। तर १२ थरी हराएको हुँदैन। त्यो समुद्रको बालुवामा मुन्टो गाडेर बस्ने लामालामा खुट्टा भएको चरो हुन्छ नि, हो त्यस्तै हो १२ थरी। मरेजस्तो लाग्ला तर जिवितै। हामीले पहिल्यै भनेका छौं, १२ थरी व्यवसायिक रुपमा अघि बढ्न खोजेको ब्लग साइट हैन, न त यो क्लिक बटुलेर विज्ञापन खोज्ने समाचार साइट नै हो। यसमा लेख्नेहरु व्यवसायिक लेखक पनि हैनौं र पत्रकार पनि हैनौं। हामी कहिलेकाहीं महिनौंसम्म समाचार नहेरी, देश, समाजलाई बाल दिएर आफ्नै काममा व्यस्त भइरहेका हुन्छौं। त्यस्तोबेला हामीलाई १२ थरी ब्लग पनि छ है हाम्रो याद समेत हुँदैन। अहिले पनि यस्तै भएको हो। लामो समय हामीबाट कुनै सामाग्री नआएकोमा क्षमा माग्दा पनि हुने हो तर हामी क्षमा माग्दैनौं। किनकी हामी ठूला मान्छे हौं, हामी कसैलाई गन्दैनौं, मान्दैनौं। हामी हुट्टिट्याऊँ हौं, हामीले सगर थामेका छौं। अरु सबै ऐेरे गैरे नत्थु खैरे हुन्। यति भनिसकेपछि पनि यहाँभन्दा अगाडि बढेर पढ्नु भयो भने लप यु डियर ! Continue Reading “ओल्बाको अंग्रेजी फरर, हनुमानलाई बास्ना हरर”

हनुमाने, अनुमाने र जजमाने पत्रकार

पाठकवृन्द, तपाइँहरु हाम्रो नियमित पाठक हनुहुन्छ भने हल्का नाक खुम्च्याइसक्नुभो होला । किनकि थरिथरी पत्रकारबारे हामीले यसअघि नै पनि लेखिसकेका छौं। नपढ्नुभएको भए यी यता छ हजुर लिंक 👉🏼 १२सत्ताइसपत्रकार । “पहिले नै बङगारा झारीसकेका पत्रकारका थोते गिंजामा फेरी किन मुक्का प्रहार त?” भनेर सोध्नुहोला। तर मूल कुरो के हो भने – धाकै सही, पत्रकार भनेका विशेषज्ञ हुन् । तीन त्रिलोक, चौध भुवनका यी ज्ञाता हुन, यिनका बारे जत्ति लेखे नि कमै हुन्छ। अझ भर्खरै सम्पन्न चुनावको बेला सामाजिक सञ्जालमा पत्रकारहरु कट्टु खोलेर नाङ्गै उफ्रिएको देखेपछि यो लेख नलेखिरहन सकिएन। आफ्नो आस्थाको पक्षमा माहोल बनाउन कोही चामल बोकेर निस्किए त कोही कनिका च्यापेर । अब कसको के कति बिक्यो भनेर त हजुरहरुले पनि बिश्लेषण गर्नु भाकै होला। तर पनि एक अर्कालाई सम्मानका साथ खिसिटिउरी गर्न, लठैत भन्न, ख्वामित-सेवक सम्बन्ध पुष्टि गर्न स्वतन्त्र, कटप्पा, हनुमान, रामसेवक, पबनपुत्र जस्ता उपनामहरुको रचना गरियो। यो छिनाझम्टी कस्तो छ भने लँगुरे बाँदर राता बाँदरको झुन्डमा पुग्यो भने राताले सातो खाने, रातो बाँदर एक्लै दुक्लै लँगुरेको बथानमा पुग्यो भने लँगुरेले हियो खस्काउने र दुबैको ग्याङ बराबर भयो भने सामाजिक संजाल कुरुक्षेत्र बन्ने ! यस्ता पत्रकार जसका प्रकार गुलाबका पत्रभन्दा पनि बेसी हुन्छन्, जसका गुणस्तर पनि कारका झै फरारी देखि अल्टोसम्मका हुन्छन, जसको वर्णन गर्न हजार जिब्रो भएका शेषनागलाई पनि हम्मे हुन्छ, यो अकिंचन आज त्यस्ता अलौकिक चौथो अंगका अवयवको बारेमा केही चर्चा गरिँदैछ।

लौ , अब फूलपाति लिनुस्। Continue Reading “हनुमाने, अनुमाने र जजमाने पत्रकार”

बिद्यानास्… यसरी सुन्दर हुनेछ रानीपोखरी

यतिबेला रानीपोखरीको पुनर्निर्माणलाई लिएर ठुलो बहश छेडिएको छ काठमाडौं खाल्डोमा। सिमेन्टको प्रयोग गरेर रानीपोखरीको पुनर्निर्माण गर्नु  मौलिक संस्कृतिमाथि धावाको हो भनि दाबी गरिरहेका छन् केही मान्छेहरु। उता काठमाडौंका मेयर बिद्यासुन्दर शाक्य भने रानीपोखरीलाई आधुनिक पोखरी बनाएर कफी बेच्ने योजना सुनाइरहनुभको छ। यस्तोमा १२ थरीजस्तो जिम्मेवार हावा छेकुवा ब्लग चुपचाप बस्न सुहाउने कुरै भएन। त्यसैले रानीपोखरी पुनर्निर्माण सम्बन्धमा हाम्रो धारणा र योजना के छ भन्नेबारे हामी आज स्पष्ट पार्न चाहान्छौं। अत: आदरणीय पाठकवृन्दलाई कार्यक्रम शुरु गर्नुअघि आआफ्नो स्थानमा सीट बेल्ट वा कम्बर बेल्ट बाँधेर आसनग्रहण गर्नुहुन अनुरोध गर्दछौं। Continue Reading “बिद्यानास्… यसरी सुन्दर हुनेछ रानीपोखरी”

बुढो रुखको बिलौना

हाम्रा श्रद्धेय पाठकहरुमा जदौ, म  बिचरो बुढो रुखको तर्फबाट!

हो, म बिचरो बुढो रुख- १०४ बर्षे जहानियाँ राणा शासनसँग पौँठेजोरी र सिंगौरी खेल्दै, कहिले हाँगा काटिँदै, कहिले ढाड नै गिँडिँदै फेरि उठ्दै, हावा, हुरी र चट्टान खेप्दै आएको म बुढो रुख। बिपी, किसुनजी, गणेशमान, सुवर्णशमसेरहरुले रोपेर उमारेको म रुख। पानी पाएर हल्का पालुवा लाग्न नपाउँदै जरा खनिनुपर्ने नियति भोगेर पनि ठिंग उभिएरहेको म रुख। कहिले महाराजा त कहिले महाराणा, कहिले महाआतंकमा पनि ठिंग उभिएको, हो म बिचरो त्यही बुढो रुख। यस्तो रुखमा अहिले कस्ता कस्ता किराको बास छ भनेर अब चर्चा गरौं है त।

Continue Reading “बुढो रुखको बिलौना”

एक नाथे नारीवाद, दुई नाथे नारीवाद

फोटो सौजन्य: द टेलिग्राफ

पाठकवृन्द, नमस्कार ! हेर्नुस् न चुनावमा भोट माग्न आइपछि हराको हराइ भइयो। प्योर नेता इस्टाइल, भोट माग्यो अनि गायब। क्यारुम् त नि, फुर्सतै भएन दिमागलाई। कुरो के भन्देखुन्लाई, अलि अघि (एक हप्ता भयो?) एउटा अनलाइनमा एउटा ब्लग छापिएको थियो ‘एक नाथे सरला, दुई नाथे वन्दना’ शीर्षकमा। मेरी आमोई नि, त्यो ब्लग छापिएपछि कतिका लंकामा आगो लागेजस्तै भओ। पछि अनलाइनका सम्पादकले माफी मागेर लेखको पत्ता काटे। तर अनेक काण्ड झेलेका, लामो समयदेखि सामाजिक सञ्जालमा आर्टी खेतीमा उच्चतम सफलता हासिल गरेका सम्पादक नारीवादको नाथमा च्यापिए। हाम्रो मुद्दा हो त्यो ब्लगले बजारमा छताछुल्ल पारिदिएको एक नाथे नारीवाद र दुई नाथे लगायत १२ सत्ताइस् नाथे नारीवादको। यसपाली देखिएको नारीवादले के स्पष्ट पार्‍यो भने जति पढे पनि, जति शिक्षित भए पनि पँधेरे गफ र जगल्टा लुछालुछबाट नारीहरु बाहिर निस्किन गाह्रै रहेछ। आखिरमा त्यही पँधेरे बाझाबाझ नै गर्न त किन दु:ख गरेर पढ्न पर्थो र बाबै। लौ त आउनुस् हाम्रो छलफललाई त्यता केन्द्रित गरौं। हातमा फूलपाती लिनुस्।

Continue Reading “एक नाथे नारीवाद, दुई नाथे नारीवाद”

एनसेल दाइ, ट्विटर जीरो फेरि खोल्दिनुस् न… पिलिच् !!!

पाठकवृन्द ! समवेदना छ है हामी सबैलाई!!! छ्याङ्गss मनले नमस्कार भनौं भने मनाँ १२ सत्ताइस् पीरको पोको छ। त्यसैले आज मजाले रुने धोको छ। १२ थरीका पाठक स्मार्ट हुनुन्छ, त्यसैले एनसेलले कसरी हामीमाथि घात गर्‍यो भनेर यहाँ आफ्नो दुईपैसे विद्वता नछाटुम् होला। तर एनसेलले ऐनमौकामा फ्रिको ट्विटर सुविधा हटाएर समाजका कयौं आयाममा कुठाराघात गरेको छ, पलाउन लागेको सृजनात्मकता कुल्चेको छ अनि आँकुला हाल्न लागेको माया प्रेमलाई अनायासै निमोठेको छ। बहुराष्ट्रिय कम्पनीको यो बहुलट्ठी कदमले कतिलाई शहीद बनायो,  के के घाटा गर्‍यो, समाजलाई के हानी गर्‍यो भनि विश्लेषण गर्नु १२ थरीको कर्तव्य हो भन्ठान्छौं हामी। त्यसैले आउनुस्.. एकछिन घाँटी खोल्सिने गरि अरण्यरोदन गरौं…. मन हलुका पारौं ।
Continue Reading “एनसेल दाइ, ट्विटर जीरो फेरि खोल्दिनुस् न… पिलिच् !!!”

आधुनिक जमानाका १२/२७ हनुमान

लामो पुच्छर भएको, रामभक्त हुँ भनेर छाती चिरेरै देखाउन सक्ने, श्रीरामको लागि आफ्नै पुच्छरमा आगो सल्काएर लङ्का जलाउन हिँड्ने बजरङ्गबली हनुमानको कथा त सबैले सुन्नुभएकै होला भानुभक्तिय रामायणमा। आफ्ना प्रात: पुज्यनीय भगवानकालागि ज्यान हत्केलामा राखेर हिँड्ने पुरातनवादी हनुमान। भगवानले भनेपछि भन्नुभयो, त्यो कुनैपनि हालतमा सत्य र पुरा हुनुपर्छ भन्ने ठान्ने त्यस्ता अटल, बहादुर हनुमान- पुराना। तर त्यस्ता बजरंगबली हनुमानलाई पनि पछि पार्दै दिलमा भगवानको निशानी बोकेका आधुनिक हनुमानहरुको जन्म भएको छ यतिबेला। त्यस्ता आधुनिक हनुमानहरुको चर्चा गर्ने जमर्को गर्दैछौं हामी।  हामीले चर्चा गरेका हनुमानहरुमा सबै नसमेटिएका हुनसक्छन्। तपाइँहरुका वरिपरी रहेका अन्य प्रकारका हनुमानहरु भए कमेन्टमा ठोक्दिनुहोला।
Continue Reading “आधुनिक जमानाका १२/२७ हनुमान”

भ्यालेन्टाइन विशेष: गर्लफ्रेण्ड/श्रीमतीलाई खुशी राख्ने १२/२७ उपाय

भ्यालेन्टाइन जस्तो यत्रो १५ दिने महान चाड चलिरहँदा पनि १२ थरी चाहिँ किन चुप? भन्ने प्रश्न धेरै पाठकको मनमा उब्जेको हुनुपर्छ। हेर्नुस् न, हामी परियो घरपरिवारवाला, छोराछोरी भएका मुन्छे, यो भ्यालेन्टाइन र स्यालेन्टाइन भन्दै अब तरुनातरुनी खोजेर पनि भएन। रेष्टुराँको टेबुलमै चुम्माचाटी गरेर बस्ने उमेर छैन, पार्कमा जाम् भने श्रीमतीका माइतीदेखि साथी, इष्टमित्रले भेट्लान् भन्ने डर। मुश्किल छ नि। होटलमा जाम् न त भन्यो, एक त गर्लफ्रेण्ड मान्दिनन्, अर्को त त्यो होटलवालाले कति घण्टाको लागि रुम चाहिने? भनेर सोध्ने प्रश्न साह्रै बिझाउँछ। मन त हामलाई नि हुन्छ नि, चट्ट गर्लफ्रेण्डलाई काखमा सुताएर एउटा हातले उनको कपाल चलाउँदै अर्को हातले… भयो योभन्दा बढी नलेखौं। Continue Reading “भ्यालेन्टाइन विशेष: गर्लफ्रेण्ड/श्रीमतीलाई खुशी राख्ने १२/२७ उपाय”