ज्याक्सन हाईट्सका बाह्र सत्ताइस् ज्याकहरु

७४ ब्रडवे, रुजभेलट एभेन्यु!

यो ठेगाना भन्दा खासै सुनेजस्तो नलागे नि संसारभर छरिएका णेफोली (जन्म र कर्मले नेपाली तर पलायन भएपछि म त नेपाली हैन भने झैं गरेर ठूला ठूला गुड्डी छाँटने तर नेपालीपन छोड्ननसकेका पलायनवादीलाई चिनाउने शब्द, नेफोली वा णेफोली) माझ चिरपरिचित नाउँ हो ‘ज्याक्सन हाईट्स’! नाम सुन्दा जतिसुकै सेक्सी किन नलागोस्, यथार्थमा यो ठाँउभने चाउरिएको छ, कच्याककुचुक छ, फोहोरी छ! खैर ठाँउ आफैंमा राम्रो नराम्रो भने हुँदैन। त्यहाँ बस्ने, किनमेल गर्ने, सेवा लिने वा जागिर खाने भिड र समुदायका अगुवा तथा प्रतिनिधिले के कस्तो भूमिका खेल्छन त्यसले पनि प्रभाव पारेकै हुन्छ। हरेक चोक तथा गल्लीमा बग्रेल्ती णेफोली स्पिंकिंग ड्यूड्सहरु जागिर खोज्दै, केश फाईल गर्दै, बस्ने ठाँउ जुगाड गर्दै, प्यासेन्जर कुर्दै, म:म चाउमिन खाँदै, चुरोट सल्काउँदै, पान चपाउँदै, गुटखा खाँदै, पिच्च थुक्दै, टन्न खाएर ढ्याउऊ डकार्दै हिँडिरहेका देख्न सकिन्छ। उसो त लातिनो, बंगाली र पाकीहरुको संख्या उल्लेख्य मात्रामा भए पनि ज्याक्सन हाईट्समा णेफोली दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीहरु यत्र तत्र सर्वत्र भेटिन्छन्। खासमा यी झ्याँसको चर्चाले हजुरका झाँट समेत झर्किदैनन् तर पनि हाम्लाई नि यस्सो मेसो मिलेको मने बनदाम हुनु तर गुमनाम नहुनु भन्ने एउटा उक्ति छ नि? सोहि ठिक गरेको क्या! आजको यो लेखमा हामी चर्चा गर्ने छौं त्यही ज्याक्सन हाईट्स वरपर भेटिने १२ सत्ताईसथरीका णेफूली ‘ज्याक’ हरुको बारेमा। ज्याक्सन हाईट्सलाई एउटा बिम्ब मानेर यहाँ चर्चा गरिएका ज्याकहरु भने समग्र अमेरिकाभरि नै पाइन्छन्। केहीगरी तपाइपनि कुनै कोटीको ज्याक पर्नुभयो भने ङिच्च हाँसेर म:म: खानु आच्या भन्नुहोला है त। 

Continue Reading “ज्याक्सन हाईट्सका बाह्र सत्ताइस् ज्याकहरु”

१२ थरि मेकअप, २७ थरि विद्वान र ४२ थरि तुच्छता

तपाईँहरूलाई शीर्षक हेर्ने बित्तिकै लाग्यो होला यसले त्यही मिस नेपालको प्रतिस्पर्धा गर्न अडिसन सत्रमा जाने एक जना प्रतिस्पर्धीलाई निर्याणक मन्डलकी एक सदस्यले गरेको तुच्छ गाली (harassment) मा केन्द्रित भएर भँडास ओकल्न लाग्यो होला। तर कुरो त्यति हल्का पनि हैन। आज हामीले हाम्रो तुच्छ सोच र लिँडे विद्वताको बारे विश्लेषण गर्न खोजेका छौँ।

कुरो सुरु गरौँ त्यही केही दिन पहिले सार्वजनिक भएको मिस नेपालको अडिसन सत्रको भिडियोबाट। उक्त भिडियोमा एक जना प्रतिस्पर्धी कुनै झकिझकाउ मेकअप नगरी अडिसन दिन गइन्। तर निर्णायक मन्डलकी एक सदस्यलाई मेकअप नगरी उक्त प्रतिस्पर्धामा भाग लिन जानु भनेको समग्र प्रतियोगिताको अपमान मात्र गरेको हैन, २१ औँ शताब्दीकी नारीले विश्वलाई मुट्ठीमा लिन नसकेको लाग्यो। त्यस्तो लागेको मात्रै भए पनि समस्या हुन्न त्यो होला, तर उनले आफ्नो त्यो सोचलाई प्रतिस्पर्धीमाथि यसरी प्रस्तुत गरिन् कि, त्यसले फेसबुक ट्विटरमा झुन्डिने तपाइँहामीलाई बहसदेखि कतिपय अवस्थामा त आफ्नो भडास पोख्ने स्तरमा ल्यायो। हो, अब हामी त्यही भँडास यता पोख्दै छौँ। मन लाग्यो भने पढ्नु होला, नलागे पनि पढ्नु होला र भडाँस पोख्नु होला।

अहिले लगभग विश्वमा नै एउटा समूह सबै खाले दुर्व्यवहार (harassment) को विरुद्ध लडी रहेको छ। विशेष गरी हामीजस्तो इन्टरनेट पुस्ता यो लडाइमा छ, चाहे त्यो कार्यालयमा हुने अनेक खाले यौन दुर्व्यवहार होस्, घरमा श्रीमान श्रीमतीका बिचमा हुने दुर्व्यवहारहरू हुन् वा दाइजोको नाममा हुने गरेका दुर्व्यवहारहरू नै हुन्। सार्वजनिक यातायातमा हुने दुर्व्यवहारहरू हुन् वा राजनीतिको माथिल्लो तहमा समेत हुने गरेका अनेक खाले दुर्व्यवहार हुन्। लगभग सबैजसो देशका एउटा समूह, विशेष गरी युवा पुस्ता यस्ता खाले दुर्व्यवहार विरुद्ध आवाज उठाइ रहेको छ। तपाईँ अन्य विकसित पश्चिमी मुलुकका सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ताहरू समेत खोज्नुस्, समूह सानो होला, तर यस्तो लडाइ कम्तीमा इन्टरनेटमा अहिले हरेक देशमा छ (यसमा पुरुषबाट हुने हिंसा र दुर्व्यवहार मात्रै हैन, महिलाबाट पुरुषमाथि हुने वा महिलाबाट महिला माथि हुने दुर्व्यवहारहरू समेत पर्दछन्)।

अब सुरु गरौँ ती प्रतिस्पर्धी युवतीमाथि निर्णायक मन्डलकी सदस्यले सोधेका प्रश्न र गरेको व्यवहार जायज नै हो वा दुर्व्यवहार हो भन्ने तिर।

Continue Reading “१२ थरि मेकअप, २७ थरि विद्वान र ४२ थरि तुच्छता”

हामी महापुरुष !!

नमस्कार।

यो लेख केही पहिले लेखिएको म मर्दको सेरोफेरोमा नै रहेर लेखिएको हो। यसमा नयाँ कुरा केहीपनि छैन। त्यही हाम्रो सेरोफेरोमा रहेका मर्दहरु कसरी महापुरुष बन्दछन् भनेर व्याख्या गरिएको छ। म मर्दमा एउटा मर्दको दिनचर्या बर्णन गरिएको थियो भने यो लेखमा त्यही मर्द कसरी महापुरुष बनेको छ भनेर लेखिएको छ। अनि यो क्रम नरोकिएमा त्यो महापुरुष भोलि गएर युगपुरुष बन्ने ल्याकत राख्दछ भनेर पनि भन्न खोजिएको छ।

धेरै भयो केही लेखौँलेखौँ जस्तो लागेको। तर कहिले समय नमिल्ने, कहिले आफैँले समातेको बिषय उति टेसिलो नलाग्ने। ती यावत कारणहरुले गर्दा मैले लेख्न शुरु गरेका कैयौँ लेखहरु गर्भमा नै तुहिएर गए। मैले लेख्न छोडेदेखि कैँयौँ बिषयहरु सतहमा आए, तर कुनै पनि बिषयको गहिराइमा पुग्न आँट आएन। आज एकाबिहानै एउटा भिडियो हेर्न पुगेँ, जहाँ एउटी महिलाले कसरी पाइला पाइलामा प्रताडित हुनु परेको छ भन्ने बिषयमा बोलिएको रहेछ। त्यो भिडियो हेरिसक्दा आँखाहरु नरसाइ रहन सकेनन्। म आफूलाई नै केही हदसम्मको ढोँगी हुँ भन्न चाहन्छु। तर मैले लेख्न छोड्नुमा मभन्दा ४ कदम अगाडिका ढोँगी हात छ भनेर भन्न कत्तिपनि हिच्किचाउन्न्। हेर्नुस्, म लिङ्गले पुरुष भएपनि मलाइ यो पुरुष जात फिटिक्कै मन पर्दैन। हामी पुरुषको एउटा शैलीले त मलाइ घुटन नै हुन्छ। हामी पुरुष कस्ता छौँ भने नि, मुक्त कण्ठले खुल्लामन्चमा महिलालाई इज्जत गर्छौँ, अनि बन्द कोठामा तिनै महिलाको इज्जतलाई कुल्चिन्छौँ, कोपर्छौँ, लुछर्छौं, चिथोर्छौँ।

आउनुस् आज त्यस्तै महापुरुषहरुको नालीबेली बिस्तारमा सुनौँ।

Continue Reading “हामी महापुरुष !!”

ए भाइ…. चिया चुरोट ल्याइज त…..

नमस्कार है साsssब्, साsssबनीहरु…. 🙏🏼🙏🏼
खासै लेख्न आउने मान्छे त  होईन आफु, तर १२थरिले ट्वीट गरेर हैरान पारो। ‘कृपया केहि त लेखिदिनुस, हाम्रा स्तम्भकार जति जम्मै आ-आफ्ना स्तम्भ सुम्सुम्याउँदै ठिक्क भए, लेख्ने कुराको खडेरी पर्यो। प्लिज लेखिदिनुस न, बिद्यानास, तपाइँको परिचय गोप्य राखिनेछ’, आदि इत्यादि भनेर धर्नै बसे जस्तो गरे। लौ त नि, भनेर यसो आँटेको हो। ह्रस्व- दीर्घ माग्ने बुढाको दाँतजस्ता छन्, मनलाग्दी उछिट्टिएका। आशय बुझे भैगो नि, थोडी एसइइको परिक्षामा जस्तो अब्बल ग्रेड ल्याउन छ र ! अलिअलि त यी सम्पादक लठुवाले मिलाउलान् नि  भनेर छाड्देको छु ।

अब आफ्नो पुराण मात्र फलाक्न छाडेर अरुको कुरो काटुम है त ।  कुरो के भने नि……….. !!! हुन त कुरो स्वस्थानीमा जस्तो उपनयतु मंगलम बाटै सुरु गर्नहुन्थ्यो, तर यसको जरो त्यति छिमलिसाध्धे छैन। तपाईहरु सबैलाई था भएकै कुरो हो नि, ट्वीटरमा हुने बाझाबाझ र दोहोरीको न जगै अनुमान लाउन सकिन्छ, न गजुरै देखिन्छ। खैर… सिधै ‘कुमार जी आज्ञा गर्नुहुन्छ’ बाट सुरु गर्ने हो भने प्रसंग चाहि हेविवेट सम्पादक-कम-ट्वीटेहरुका हानाहानको हो है।

Continue Reading “ए भाइ…. चिया चुरोट ल्याइज त…..”

बाह्र सत्ताईस अभियन्ताहरू

केही समय यता सामाजिक सञ्जालको पक्ष विपक्षमा पत्रिकामा विभिन्न थरीका विद्वान एवम् स्वनामधन्य अभियन्ताहरूले आ-आफ्ना तर्कहरू राखिरहनु भएको कुरा त हजुरहरू सबैले देखिराख्नु भएको छ र आँखा टट्याइराख्नुभएकै छ । अहिलेको तात्तातो बहसको विषय पनि यही हो – सामाजिक सञ्जाल साच्चिकैको सामाजिक हो वा असामाजिक सञ्जाल हो। अब यसको चर्चा यत्र..तत्र.. सर्वत्र.. भइरहँदा हामी अछुतो हुने कुरै रहेन ।थरीथरीकामा पनि हामी त झन् १२थरी !

सामाजिक सञ्जाल आफ्नो कुरो निस्फिक्री राख्न मिल्ने ठाउँ मात्रै नभएर केही का लागि अभियान नै सञ्चालन गर्न सक्ने एउटा डबली प्रमाणित भैसकेको छ! ओल्बाको गुलामी र सरकारको स्तूतीगान गर्ने ‘हनुमन्ते अभियन्ता’, शेर बादुर र काँग्रेसका मसिहा झैँ व्योहोरा देखाउने ‘कटप्पे अभियन्ता’, मधेस बाहेक अन्य विषय नदेख्ने ‘काल्झण्डे अभियन्ता’ लगायतका सयौंथरिका अभियन्ता र हजारौँ थरीका अभियानहरू नभएका भने पक्कै होइनन् । तर यिनको सधैँको ल्याङ्ल्याङ्लाई बाल दिँदै आज हामी अलि भिन्न प्रकृतिका वरिष्ठ ट्विटे/ट्विटी अभियन्ताहरूको बारेमा चर्चा गर्नेछौँ ! लौ हजुर… अब फुलपाती लिनुस् र प्रत्येक ‘थरी’ को अन्त्यमा ‘अर्पणम् …..’ भन्दै त्यो यतै चढाउनुहोस् ।

Continue Reading “बाह्र सत्ताईस अभियन्ताहरू”

नेपालमा #MeToo: सुझ्नु न बुझ्नु, तुलिगाँडा पुज्नु

पहिला चैं लामो समय हातमा दही जमाएर बसेकोमा हामी क्षमाप्रार्थी छौं।

नमस्कार छ है इष्टमित्रहरु ! सन्चै नाम्रै हुनुला के रे। सन्चो छैन भने चैं यसरी इन्टरनेट खोलेर ताइँ न तुइँका दुईपैसे लेख पढेर नबस्नुहोला। डाक्टरलाई देखाएर ओखति खाएर सुत्नुहोला। अँ, डाक्टर देखाम्दा दाँत, गाला वा आँखा चेक गर्दा हात काम्छ भनेर हात चैं तपैंको छातीमा अड्याएर जाँच गर्ने डाक्टरसँग सतर्क हुनुहोला 😛 वा पेट जाँच्दा छातिसम्म उदाङ्गो बाउन लाएर पेन्टको जीपरतिर कुहिनो घोट्ने डाक्टर्नीहरुसँग पनि सतर्क रहनुस्। कथम्‌कदाचित डाक्टर डाक्टर्नीले त्यस्तो गरिहालेमा #मिटु भन्न नभुल्नुहोला। यति सावधानी गराएपछि आउनुस् आजको बिषयवस्तुतिर अगाडि बढौं।

सन् २००६ मा पहिलोपटक प्रयोगमा आएको तर सन् २०१७ बाट एकाएक पश्चिमि बजारमा उग्र भएको #मिटु अभियान भारत हुँदै नेपालसम्म पनि आइपुगेको छ। पश्चिमाहरुले उत्पादन गरेको कुरा प्रयोग गर्न पनि पहिला भारतलाई नै कुर्नुपर्ने हाम्रो बानी मिटु अभियानमा पनि दोहोरियो। नत्र २०१७ को अक्टोबरदेखि सामाजिक सञ्जालमा छरपष्ट देखिएको, पश्चिमा समाचारहरुमा ‘हट टपिक्स’ बनेको, मैं हुँ भन्नेहरुको समेत धोती खुस्काएको मिटु अभियान नेपाल भित्रिन भारतीय अभिनेता, निर्देशक, पत्रकारहरुमाथि दोष लागुन्जेल कुर्नुपर्थेन। कुनै कुनै कुरा त सिधै पश्चिमाबाट कपि गर्दा नि हुने हो के रे। खैर ! लगभग १ बर्ष लगाएर भएपनि अम्रिकाबाट मिटु नेपाल आइपुगो। यसमा खुशी हुने कि दु:खी भन्नेबारे चैं १२ थरी टीम नै दोधारमा छ। खुशी यसमानेमा कि, अब नेपालका मैं हुँ भन्नेहरु पनि सेक्सुअल हर्‍यासमेन्टमा जाकिने भए भनेर। दु:खी यसमानेमा कि, कतै हामी आफै पनि पो परिएला कि भनेर 😀

अब नेपालमा मिटुकाबारे कुरा गरौं।

Continue Reading “नेपालमा #MeToo: सुझ्नु न बुझ्नु, तुलिगाँडा पुज्नु”

तीज : १२थरी मन्थन

तिजको लहर आयो बरी लै….

तिजको लहर आयो बरी लै….

हेर्नुस हरेक चाडवाड भन्ने बित्तिकै केहि परिचयात्मक गीत/संगीत र धुन हुन्छन् । जस्तो दशैंमा मालश्रीको धुन, तिहारमा देउसी भैलो, होलीको जोगिरा सरर अनि तिजमा माथि उल्लेखित गीत। हुन त अचेल बर्षभरीमा नेपाली सांगितिक क्षेत्रमा निस्किने गीत भन्दा तीजमा निस्किने गीतको संख्या बेसी हुन्छ, तैपनि करीब ३० बर्ष पैले यादव खरेलले कन्यादान फिलिममा समावेश गरेको यहि गीत नै तीजको “अथेन्टिक” गीत हुन पुगेको छ। भनिन्छ होली मनाएर मैजारो गरिने हिन्दु चाडवाडहरु साउने संक्रान्तिसँग फेरी सुरु हुन्छन्। साउन सुरु भएपछि त के छ र ? तीज पनि सुरु भै त गो !!! Continue Reading “तीज : १२थरी मन्थन”

श्रीमानको थर लिनेलाई ‘दासी’ देख्ने ‘हिप्पोक्रेट’ हरु !

‘बिहेपछि श्रीमानको थर राख्ने महिला ‘दासी’ हुन्।’ आइतबार सामाजिक सन्जाल ट्विटर र फेसबुकमा एउटा यस्तो महानवाणी प्रसारित भयो। यो भनाइमा अनेकन प्रतिक्रिया आए र सबैजसोले ‘लेखक’लाई सकेजति गाली बके। यो बहशका पक्ष विपक्षमा खासै दमदार तर्क आएनन् तर बहश जारी नै रह्यो। हुनत १२ थरीले यो बिषयमा कलम नचलाएको भए पनि हुन्थ्यो तर १२ थरीको उदेश्य नै १२ सत्ताइस कुरा गर्नेहरुका बंगारामा ताक्नु भएकोले चुप लाग्ने कुरै भएन। बहश अलि सेलाएपछि कलम चलेकोमा क्षमा।

देखे/भोगेकै कुरा हो: केही मान्छेहरु सोसल प्लेटफर्ममा मेरा वरिपरी रहेर बहश होस्, बहशको केन्द्रमा म रहुँ भन्ने रोगबाट ग्रसित छन्। सायद अंग्रेजीमा यसलाई ‘नार्सिसिस्ट’ भन्छन् क्यार। यो रोग यति डरलाग्दो हुन्छ कि यसले त्यो नार्सिस्ट व्यक्ति कति पाखण्डी (हिप्पोक्रेट) छ भन्ने पनि छर्लङ्गै देखाइदिन्छ। ‘दासी’ उपमालाई हामी पाखण्डपनको ज्वलन्त उदाहरणका रुपमा लिन सक्छौं। किन? यसबारेमा नै १२ थरीको यो लेख केन्द्रित रहने छ।

Continue Reading “श्रीमानको थर लिनेलाई ‘दासी’ देख्ने ‘हिप्पोक्रेट’ हरु !”

पढाइ लेखाइ के काम, हलो जोत्यो खायो माम् !

१२ सत्ताइस चेतावनी: यो लेख धेरै किताब नपढ्न र किताब पढ्नु रोग हो भन्ने प्रमाणित गर्न लेखिएको हो। तपाइँलाई पढ्नु र किताब मात्र संसार हो भन्ने लाग्छ भने ‘गेट आउट फ्रम हेयर।’ यति भनिसकेपछि पनि कथम् कदाचित यो लेख पुरै पढेर तपाइँले पढ्न छोड्नु भने त्यसको जिम्मेवार हामी हुने छैनौं। Continue Reading “पढाइ लेखाइ के काम, हलो जोत्यो खायो माम् !”

ओल्बाको अंग्रेजी फरर, हनुमानलाई बास्ना हरर

फोटो साभार: नेसनल हेराल्ड

कहिलेकाहीं १२ थरी हरायो भन्ने गुनासो सुन्न पाइन्छ। तर १२ थरी हराएको हुँदैन। त्यो समुद्रको बालुवामा मुन्टो गाडेर बस्ने लामालामा खुट्टा भएको चरो हुन्छ नि, हो त्यस्तै हो १२ थरी। मरेजस्तो लाग्ला तर जिवितै। हामीले पहिल्यै भनेका छौं, १२ थरी व्यवसायिक रुपमा अघि बढ्न खोजेको ब्लग साइट हैन, न त यो क्लिक बटुलेर विज्ञापन खोज्ने समाचार साइट नै हो। यसमा लेख्नेहरु व्यवसायिक लेखक पनि हैनौं र पत्रकार पनि हैनौं। हामी कहिलेकाहीं महिनौंसम्म समाचार नहेरी, देश, समाजलाई बाल दिएर आफ्नै काममा व्यस्त भइरहेका हुन्छौं। त्यस्तोबेला हामीलाई १२ थरी ब्लग पनि छ है हाम्रो याद समेत हुँदैन। अहिले पनि यस्तै भएको हो। लामो समय हामीबाट कुनै सामाग्री नआएकोमा क्षमा माग्दा पनि हुने हो तर हामी क्षमा माग्दैनौं। किनकी हामी ठूला मान्छे हौं, हामी कसैलाई गन्दैनौं, मान्दैनौं। हामी हुट्टिट्याऊँ हौं, हामीले सगर थामेका छौं। अरु सबै ऐेरे गैरे नत्थु खैरे हुन्। यति भनिसकेपछि पनि यहाँभन्दा अगाडि बढेर पढ्नु भयो भने लप यु डियर ! Continue Reading “ओल्बाको अंग्रेजी फरर, हनुमानलाई बास्ना हरर”